Pracownik młodociany

Informacje ogólne

Nauka zawodu trwa 36 miesięcy. Młodociany pracownik ma prawo do wynagrodzenia i do odprowadzanej składki na ubezpieczenie społeczne, a okres ten wlicza się do stażu pracy, z którego wynikają uprawnienia emerytalne.
Pracownikiem młodocianym jest osoba, która ukończyła 16 lat, a nie przekroczyła 18 lat. Zatrudnianie pracowników w wieku poniżej 16 lat, poza kilkoma wyjątkami, jest zabronione.

Wyjątki te dotyczą:

  • młodocianych, którzy nie ukończyli gimnazjum
  • osób niemających 16 lat, które ukończyły gimnazjum
  • osób niemających 16 lat, które nie ukończyły gimnazjum

Od 1 września 2018 r. młodocianym będzie osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 lat.

Pracodawca zatrudniający młodocianego w celu nauki zawodu:

  • realizuje program nauczania dopuszczony do użytku w szkole, uwzględniający podstawę programową kształcenia w zawodach określonych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego w zakresie nauczanego zawodu lub
  • realizuje program zapewniający spełnienie wymagań egzaminacyjnych określonych w standardach będących podstawą przeprowadzania egzaminu kwalifikacyjnego na tytuł czeladnika w zawodach nieujętych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, określonych w przepisach dotyczących klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy.

Nauka zawodu kończy się egzaminem zawodowym, z tymże młodociani zatrudnieni u rzemieślników zdają egzamin czeladniczy, przeprowadzany przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych.

Prawa i obowiązki

Młodociany zobowiązany jest w szczególności:

  • dążyć do uzyskania jak najlepszych wyników w nauce,
  • przestrzegać czasu i porządku pracy ustalonych przez pracodawcę,
  • przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych,
  • wypełniać systematycznie obowiązek dokształcania,
  • odnosić się z szacunkiem do przełożonego i przestrzegać zasad koleżeńskiej współpracy,
  • przystąpić do egzaminu czeladniczego po zakończeniu nauki zawodu lub sprawdzającego po zakończeniu przyuczenia

Zmiana okresu nauki

Zmiany okresu nauki zawodu można dokonać:

  • jeżeli młodociany dokształcający się w zasadniczej szkole zawodowej nie otrzymał promocji do klasy programowo
    wyższej lub nie ukończył szkoły, pracodawca, na wniosek młodocianego, albo izba rzemieślnicza, na wniosek
    pracodawcy będącego rzemieślnikiem i młodocianego, może przedłużyć czas trwania nauki zawodu, nie więcej jednak
    niż o 12 miesięcy, w celu umożliwienia dokończenia nauki w szkole, a w innych uzasadnionych przypadkach nie więcej
    niż o 6 miesięcy
  • pracodawca, na wniosek młodocianego, a jeżeli pracodawcą jest rzemieślnik – izba rzemieślnicza, na wniosek pracodawcy będącego rzemieślnikiem i młodocianego, może wyrazić zgodę na skrócenie czasu trwania nauki zawodu, nie więcej jednak niż o 12 miesięcy, jeżeli młodociany nie dokształca się w zasadniczej szkole zawodowej.

obwieszczenie-prezesa-rady-ministrow-z-dnia-6-grudnia-2013-r-w-spr-przyg-zaw-mlodocianych-dz-u-2014-poz-232

Wykaz prac wzbronionych

Zatrudnianie młodocianych pracowników dozwolone jest wyłącznie przy pracach objętych programem praktycznej nauki zawodu. Z uwagi na szczególną prawną ochronę pracy młodocianego ustalono listę rodzajów pracy przy których zabronione jest zatrudnianie młodocianych. Ustalono jednocześnie odstępstwa i zezwala się na zatrudnianie młodocianych w wieku powyżej 16 lat przy niektórych rodzajach prac wzbronionych młodocianym, pod warunkiem, że są one niezbędne do odbycia przygotowania zawodowego młodocianych.
Lista rodzajów prac wzbronionych zawarta jest w załączniku do rozporządzenia.

rozporzadzenie-rady-ministrow-z-dnia-24-sierpnia-2004-r-w-sprawie-wykazu-prac-wzbronionych-mlodocianym

Na podstawie wykazu prac wymienionych w tym rozporządzeniu, pracodawca ma obowiązek sporządzić wykaz prac wykonywanych w zakładzie pracy:

  • wzbronionych młodocianym
  • wzbronionych młodocianym, przy których zezwala się na zatrudnienie w celu odbycia przygotowania zawodowego

W ustaleniu wykazów obowiązujących u danego pracodawcy powinien uczestniczyć lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną nad młodocianymi.
Wykaz prac wzbronionych młodocianym i stanowisk pracy, na których są wykonywane te prace, pracodawca zamieszcza w widocznym miejscu, w każdej komórce organizacyjnej, w której są zatrudniani młodociani.